lầu xanh
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Nơi chứa gái điếm, nhà chứa, nhà thổ trong xã hội phong kiến Việt Nam thời xưa: Từ này dùng để chỉ một cơ sở hoặc địa điểm chuyên chứa gái mại dâm hoạt động công khai hoặc bán công khai trong lịch sử.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- "Dạy cho má phấn lại về lầu xanh." (Truyện Kiều - Nguyễn Du)
- Trong văn học cổ, số phận bi thảm của người phụ nữ thường gắn với cảnh bị đẩy vào chốn lầu xanh.
- Từ lầu xanh trong câu chuyện ám chỉ một nơi chốn ô nhục, đầy tủi nhục.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Chốn lầu xanh": Cụm từ thường dùng trong văn chương cổ để nhấn mạnh địa điểm này, thường mang sắc thái bi ai, chua xót.
- Thân phận nàng lỡ bước vào chốn lầu xanh.
- "Lại về lầu xanh": Diễn tả việc quay trở lại hoặc bị đẩy vào cảnh sống ở nhà chứa, như trong câu thơ Kiều.
Biến thể và từ gần giống
- Nhà chứa (danh từ): Từ đồng nghĩa, chỉ địa điểm tương tự, ít tính chất văn chương hơn.
- Nhà thổ (danh từ): Từ đồng nghĩa, thông dụng.
- Ổ điếm (danh từ): Từ chỉ nơi chứa gái điếm, mang sắc thái miệt thị, khinh bỉ mạnh hơn.
- Gái lầu xanh (cụm danh từ): Chỉ người phụ nữ hành nghề mại dâm trong các nhà chứa thời xưa.
Từ đồng nghĩa
- Nhà chứa: Nơi chứa gái điếm.
- Nhà thổ: Nơi chứa gái mại dâm.
- Ổ điếm: Nơi chứa gái điếm (mang nghĩa xấu, tiêu cực).
- Sòng (trong "sòng bạc" có thể dùng theo nghĩa rộng chỉ nơi tệ nạn, nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa).
Lưu ý về ngữ dụng
- Sắc thái: Từ "lầu xanh" mang đậm màu sắc văn chương, lịch sử, thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ (như ) hoặc khi nói về xã hội phong kiến. Trong ngôn ngữ hiện đại, các từ như "nhà chứa", "nhà thổ" thông dụng hơn.
- Tính chất: Từ này luôn mang nghĩa xấu, chỉ một tệ nạn xã hội và gắn với số phận đau khổ của người phụ nữ trong xã hội cũ.
- dt. Nơi chứa gái điếm thời xưa: Dạy cho má phấn lại về lầu xanh (Truyện Kiều).